Παρασκευή, 20 Νοεμβρίου 2020

 Κλίση ουδέτερων ουσιαστικών σε –ο

                                                     Ενικός αριθμός

ονομαστική     το βουνό            το πιάτο           το άτομο              το λυκόσκυλο

γενική             του βουνού         του πιάτου      του ατόμου          του λυκόσκυλου

αιτιατική         το βουνό             το πιάτο         το άτομο              το λυκόσκυλο

κλητική            - βουνό              - πιάτο           - άτομο                - λυκόσκυλο

                                                   Πληθυντικός αριθμός

ονομαστική    τα βουνά            τα πιάτα          τα άτομα            τα λυκόσκυλα

γενική            των βουνών        των πιάτων     των ατόμων       των λυκόσκυλων

αιτιατική        τα βουνά            τα πιάτα          τα άτομα            τα λυκόσκυλα

κλητική          - βουνά               - πιάτα            - άτομα              - λυκόσκυλα


Τι να προσέξω στην ορθογραφία!!!

Τα ουδέτερα ουσιαστικά που τελειώνουν σε –ο

γράφονται με o.

π.χ. το δέντρο, το άλογο, το χωριό


Ουδέτερα ουσιαστικά σε –ι

Τα ουδέτερα ουσιαστικά – οξύτονα και παροξύτονα- που τελειώνουν σε –ι

γράφονται με ι.

Ε ξ α ι ρ ο ύ ν τ α ι το βράδυ, το οξύ, το δάκρυ, το στάχυ, το δόρυ, το δίχτυ.

                                                Ενικός αριθμός

ονομαστική        το βράδυ           το δάκρυ            το δόρυ              το δίχτυ

γενική                 του βραδιού     του δακρύου      του δόρατος       του διχτυού

αιτιατική             το βράδυ          το δάκρυ            το δόρυ              το δίχτυ

κλητική              - βράδυ             - δάκρυ               - δόρυ                - δίχτυ

                                                Πληθυντικός αριθμός

ονομαστική         τα βράδια       τα δάκρυα          τα δόρατα           τα δίχτυα

γενική                 των βραδιών   των δακρύων     των δοράτων       των διχτυών

αιτιατική             τα βράδια       τα δάκρυα          τα δόρατα            τα δίχτυα

κλητική               - βράδια         - δάκρυα             - δόρατα              - δίχτυα


Τα ουδέτερα ουσιαστικά σε –ι που έχουν φωνήεν πριν από την κατάληξη

παίρνουν το σύμφωνο γ πριν από το ι σε όλες τις πτώσεις που δε τελειώνουν

σε ι.

π.χ. το τσάι – του τσαγιού

το ρολόι – του ρολογιού

Όλα τα ουδέτερα σε –ι τονίζονται στη λήγουσα στη γενική ενικού και

πληθυντικού αριθμού.

π.χ. το κρασί – του κρασιού, τα κρασιά – των κρασιών

το τραγούδι – του τραγουδιού, τα τραγούδια – των τραγουδιών

Τα ουδέτερα ουσιαστικά που είναι υποκοριστικά και έχουν κατάληξη –άκι και

–ούλι δε σχηματίζουν γενική ούτε στον ενικό ούτε στον πληθυντικό αριθμό.


                                                               Ενικός αριθμός

ονομαστική          το κρασί           το τραγούδι          το σκυλάκι           το μικρούλι

γενική                  του κρασιού     του τραγουδιού    του -                      του -

αιτιατική             το κρασί           το τραγούδι           το σκυλάκι            το μικρούλι

κλητική               - κρασί             - τραγούδι             - σκυλάκι               - μικρούλι

                                                          Πληθυντικός αριθμός

ονομαστική          τα κρασιά        τα τραγούδια        τα σκυλάκια         τα μικρούλια

γενική                  των κρασιών    των τραγουδιών   των -                     των -

αιτιατική              τα κρασιά        τα τραγούδια       τα σκυλάκια         τα μικρούλια

κλητική                - κρασιά           - τραγούδια          - σκυλάκια           - μικρούλια


Ορθογραφία των ρημάτων σε –ίζω

Τα ρήματα που τελειώνουν σε –ίζω γράφονται με ι.

π.χ. αρχίζω, χτενίζω, καθαρίζω

Υπάρχουν όμως και κάποια ρήματα που δε γράφονται με ι.

Ε ξ α ι ρ ο ύ ν τ α ι λοιπόν τα :

δακρύζω, συγχύζω, γογγύζω, κελαρύζω, αναβλύζω, κατακλύζω, δανείζω,

αθροίζω, πήζω, πρήζω.


Τα ρήματα που τελειώνουν σε –ώνω γράφονται με δύο ω.

π.χ. τεντώνω, απλώνω, μαλώνω

Όλα τα ρήματα στην ενεργητική φωνή έχουν κατάληξη –ω.

Το ω της κατάληξης –ώνω ταξιδεύει σε όλες της λέξης της ίδιας

οικογένειας.

π.χ. στρώνω – στρώμα – στρώσιμο

ανακυκλώνω – ανακύκλωση – ανακυκλωμένο.










Δευτέρα, 2 Νοεμβρίου 2020

 Συλλαβισμός

Κάθε λέξη αποτελείται από μικρότερα γράμματα που λέγονται συλλαβές.

π.χ. πα–τέ-ρας

Ο χωρισμός μιας λέξης σε συλλαβές λέγεται συλλαβισμός.

Ο χωρισμός των λέξεων σε συλλαβές γίνεται με βάση κάποιους κανόνες,

τους κανόνες συλλαβισμού.

Κανόνες συλλαβισμού

• Ένα φωνήεν μπορεί ν’ αποτελεί μόνο του μια συλλαβή σε μια λέξη.

π.χ. ά-νε-μος, γρα-φεί-ο

• Δύο συνεχόμενα φωνήεντα χωρίζονται.

π.χ. α-ε-τός, ή-ρω-ας

• Ένα σύμφωνο, όταν βρίσκεται ανάμεσα σε δύο φωνήεντα, πηγαίνει

στο δεύτερο φωνήεν.

π.χ. α-γά-πη, έ-χω

• Δύο όμοια σύμφωνα χωρίζονται.

π.χ. κόκ-κι-νο, μέ-λισ-σα

• Δύο σύμφωνα δεν χωρίζονται αν αρχίζει από αυτά ελληνική λέξη.

π.χ. έ-πι-πλο, ά-στε-ρι

Αν όμως δεν αρχίζει ελληνική λέξη από αυτά τότε χωρίζονται

π.χ. πόρ- τα, στιγ-μη

• Το ίδιο συμβαίνει και όταν έχουμε τρία σύμφωνα στη σειρά. Cεν

χωρίζονται όταν αρχίζει ελληνική λέξη από τα δύο πρώτα.

π.χ. α- στρα-πή, ε-χθρός

Αλλά αν δεν αρχίζει ελληνική λέξη από τα δύο πρώτα σύμφωνα,

χωρίζονται.

π.χ. άν-θρω-πος, Νο-έμ-βρι-ος

• Τα δίψηφα φωνήεντα (αι, ει, οι, ου, υι), οι σύνδεσμοι αυ και ευ, τα

δίψηφα σύμφωνα (μπ, ντ, γκ, τα, τζ), οι δίφθογγοι (αη, οη, άι, όι)

και οι καταχρηστικοί δίφθογγοι (ια, ιο, ιου, ειος, εια, ειο, οιος, οια,

οιο, υα, υου) δε χωρίζονται.

π.χ. παι-δεί-α, ναυ-τι-κό, τα-μπέ-λα, κε-λαη-δά, κά-ποιος, λα-λιά,

γυά-λα, στα-χυού

Οι σύνθετες λέξεις χωρίζονται όπως και οι απλές!!!

π.χ. κα-τέ-χω, ε-πί-λο-γος

Πέμπτη, 22 Οκτωβρίου 2020


Αφού ανοίξετε τον παρακάτω σύνδεσμο να λύσετε τις ασκήσεις.

(Μπορείτε να εκτυπώσετε το αρχείο)

 https://docs.google.com/viewer?a=v&pid=sites&srcid=ZGVmYXVsdGRvbWFpbnx0cml0ZXRheGV8Z3g6ZTFkMGJiNDQ4Zjg5ZDBk

Παρασκευή, 16 Οκτωβρίου 2020

 Τα επίθετα

Οι λέξεις που συνοδεύουν τα ουσιαστικά και μας δίνουν πληροφορίες γι’

αυτά, δηλαδή φανερώνουν τι λογής είναι, λέγονται επίθετα.

π.χ. Ο αυστηρός δάσκαλος.

Τα επίθετα δεν τα βρίσκουμε ποτέ μόνα τους στο λόγο. Πάντα συνοδεύουν

και προσδιορίζουν κάποιο ουσιαστικό.

Τα επίθετα έχουν τρία γένη: αρσενικό, θηλυκό, ουδέτερο.

Κάθε επίθετο μπορεί να σχηματιστεί και στα τρία γένη!!!

π.χ. ο καλός (αρσενικό), η καλή (θηλυκό), το καλό (ουδέτερο)

Τα επίθετα κλίνονται, όπως και τα ουσιαστικά, και στους δύο αριθμούς και

σε όλες τις πτώσεις.

Τα επίθετα βρίσκονται στο ίδιο γένος, στην ίδια πτώση και στον ίδιο αριθμό

με τα ουσιαστικά που προσδιορίζουν.

π.χ. οι ισχυροί άνεμοι

της έξυπνης γυναίκας

τα μεγάλα σπίτια


Βαθμοί και παραθετικά των επιθέτων

Τα επίθετα τα συναντάμε σε διάφορες μορφές μέσα στον λόγο.

 Οι μορφές αυτές λέγονται βαθμοί του επιθέτου και είναι οι εξής:

Θετικός(γρήγορος)

Συγκριτικός(γρηγορότερος)

Υπερθετικός(γρηγορότατος)

Ο συγκριτικός και υπερθετικός βαθμός λέγονται και παραθετικά του επιθέτου.


Το επίθετο δε φανερώνει απλώς κάποιο χαρακτηριστικό γνώρισμα που έχει

ένα ουσιαστικό, αλλά και σε πιο βαθμό σε σύγκριση με άλλα ουσιαστικά που

έχουν το ίδιο γνώρισμα. για να συγκρίνουμε δυο ουσιαστικά, υπάρχουν δύο

τρόποι.

1ος τρόπος (Μονολεκτικός)

Προσθέτουμε στο επίθετο την κατάληξη –ότερος, -ότερη, -ότερο ή

– ύτερος, -ύτερη, -ύτερο και βάζουμε δίπλα του τη λέξη από.

π.χ. Ο Δήμος είναι ψηλότερος από τον Τάσο.

Η μητέρα είναι μεγαλύτερη από τη θεία.

Το γραφείο μου είναι μικρότερο από της αδερφής μου.

2ος τρόπος (Περιφραστικός)

Χρησιμοποιούμε το επίθετο όπως είναι, χωρίς να το αλλάξουμε, αλλά πριν

από αυτό βάζουμε το επίρρημα πιο.

π.χ. Ο Δήμος είναι πιο ψηλός από τον Τάσο.

Η μητέρα είναι πιο μεγάλη από τη θεία.

Το γραφείο μου είναι πιο μικρό από της αδερφής μου.

Επίσης το επίθετο μπορεί να φανερώνει και την υψηλότερη βαθμίδα

 που μπορεί να βρίσκεται ένα ουσιαστικό. Και εδώ με δύο τρόπους

1ος τρόπος (Μονολεκτικός)

Προσθέτουμε στο επίθετο την κατάληξη -ότατος, -ότατη, -ότατο

ή -ύτατος, -ύτατη, -ύτατο

π.χ. Ο Τάσος είναι ψηλότατος.

Το ποτάμι είναι βαθύτατο.

2ος τρόπος (Περιφραστικός)

Χρησιμοποιούμε το επίθετο όπως είναι, χωρίς να το αλλάξουμε, αλλά πριν

από αυτό βάζουμε το επίρρημα πολύ.

π.χ. Ο Τάσος είναι πολύ ψηλός

Το ποτάμι είναι πολύ βαθύ.


*Δεν πρέπει να μπερδεύουμε τους δύο τρόπους και να χρησιμοποιούμε

το επίρρημα πιο μαζί με την κατάληξη – ότερος.

Δηλαδή είναι λάθος να λέμε: πιο ψηλότερος, πιο μεγαλύτερος, πιο

μικρότερο!!!!!

Το σωστό είναι : ψηλότερος ή πιο ψηλός, μεγαλύτερος ή πιο μεγάλος,

μικρότερο ή πιο μικρό!!!

Πέμπτη, 8 Οκτωβρίου 2020

 Οι φωνές των ρημάτων

Τα ρήματα κλίνονται ανάλογα με τη φωνή στην οποία ανήκουν. Φωνές

είναι οι ομάδες στις οποίες χωρίζονται τα ρήματα ανάλογα με την κατάληξή

τους στο α΄ πρόσωπο του ενικού αριθμού.

Οι φωνές είναι δύο: η ενεργητική(κάτι κάνω) και η παθητική(κάτι παθαίνω ή βρίσκομαι σε μια κατάσταση).


Ενεργητική φωνή

Στην ενεργητική φωνή ανήκουν τα ρήματα που τελειώνουν σε –ω στον

ενεστώτα.

π.χ. πίνω, γελώ, διαβάζω κλπ.

Παθητική φωνή

Στην παθητική φωνή ανήκουν τα ρήματα που τελειώνουν σε –μαι στον

ενεστώτα.

π.χ. κάθομαι, κρύβομαι, πλένομαι.

Τα περισσότερα ρήματα σχηματίζονται και στις δυο φωνές.

π.χ. κόβω – κόβομαι

Ενεστώτας ενεργητικής και παθητικής φωνής

                                            Ενεστώτας

Ενεργητική φωνή                                               Παθητική φωνή

Εγώ πλένω                                                            Εγώ πλένομαι

Εσύ πλένεις                                                           Εσύ πλένεσαι

Αυτός πλένει                                                        Αυτός πλένεται

Εμείς πλένουμε                                                    Εμείς πλενόμαστε

Εσείς πλένετε                                                       Εσείς πλένεστε/πλενόσαστε

Αυτοί πλένουν                                                     Αυτοί πλένονται


Τι να προσέξω στην ορθογραφία!!!

• Δεν πρέπει να μπερδεύουμε τις καταλήξεις – με

και –μαι. Την κατάληξη -με την

χρησιμοποιούμε στο εμείς, ενώ την κατάληξη

–μαι την χρησιμοποιούμε στο εγώ.

π.χ. εμείς ντύνουμε – εγώ ντύνομαι

Δεν πρέπει να μπερδεύουμε τις καταλήξεις –τε και –ται. Την

κατάληξη –τε την χρησιμοποιούμε στο εσείς, ενώ την κατάληξη

–ται την χρησιμοποιούμε στο αυτός, αυτή, αυτό.

π.χ. εσείς ντύνετε – αυτός ντύνεται


Αντίθετα

Οι λέξεις που έχουν αντίθετη σημασία, δηλαδή εντελώς διαφορετική,

λέγονται αντίθετες λέξεις ή αντίθετα.

π.χ. μαύρο – άσπρο, ψηλός – κοντός, κρύο – ζέστη


Σύνθετες λέξεις

Η λέξη που δημιουργείται αν ενώσουμε δύο ή περισσότερες απλές λέξεις λέγεται σύνθετη.

Κάθε λέξη που δεν είναι σύνθετη είναι απλή.

π.χ. παιδί (απλή λέξη)

πλούσιος + παιδί → πλουσιόπαιδο (σύνθετη λέξη)

Οι απλές λέξεις που ενώνονται λέγονται συνθετικά.

π.χ. βουνό + κορφή → βουνοκορφή

       (απλή)   (απλή)      (σύνθετη)





Πέμπτη, 24 Σεπτεμβρίου 2020

 

Η ονομαστική πτώση

Οι διάφορες μορφές που παίρνει το ουσιαστικό όταν κλίνεται λέγονται

πτώσεις. Οι πτώσεις των ουσιαστικών είναι τέσσερις: η ονομαστική, η γενική,

η αιτιατική και η κλητική.

Για να βρεις τα ουσιαστικά που είναι σε ονομαστική πτώση, απάντησε στην

ερώτηση « ποιος; ποια; ποιο; ποιοι; ποιες; ποια; »

π.χ. Ποιος φωνάζει; Ο πατέρας


Το οριστικό άρθρο

Οι μονοσύλλαβες λέξεις ο, η, το, οι, τα που μπαίνουν μπροστά από τα

ουσιαστικά για να δείξουν το γένος τους λέγονται οριστικά άρθρα.

                                                                

Πτώση                       Ενικός αριθμός           Πληθυντικός αριθμός

Ονομαστική                      ο   η   το                        οι   οι   τα


Αλφαβητική σειρά

Στα λεξικά, στις εγκυκλοπαίδειες, στις ατζέντες, στους καταλόγους κ.α. οι

λέξεις δε γράφονται τυχαία αλλά κατ’ αλφαβητική σειρά. Πρώτα γράφονται οι

λέξεις που αρχίζουν από άλφα, μετά αυτές που αρχίζουν από βήτα κλπ.

π.χ. αρχίζω, βόδι, γάτα, δάσος

Οι λέξεις που αρχίζουν από το ίδιο γράμμα γράφονται πάλι κατ’ αλφαβητική

σειρά. Αυτή τη φορά όμως λαμβάνουμε υπόψη το δεύτερο γράμμα των λέξεων.

π.χ. κάτω, κεράσι, κλήμα, κότα, κύμα

Εάν και το δεύτερο γράμμα των λέξεων είναι ίδιο, τότε κοιτάζουμε το τρίτο

γράμμα, το τέταρτο κλπ.

π.χ. γαβγίζω, γάζα, γάλα, γάμος, γάτα


Τετάρτη, 23 Σεπτεμβρίου 2020

 Η απλή πρόταση 

 Μια οµάδα λέξεων που µας δίνει ένα ολοκληρωµένο νόηµα λέγεται πρόταση.

 π.χ. Το µωρό κοιµάται. Ο σκύλος λέρωσε το αυτοκίνητο. Το δωµάτιο µου είναι µικρό.


Ουσιαστικά

Οι λέξεις που φανερώνουν πρόσωπα, ζώα, πράγµατα, ενέργεια, κατάσταση ή ιδιότητα λέγονται ουσιαστικά.

 π.χ. πρόσωπα → µητέρα, παππούς, παιδί

 ζώα → κατσίκα, ταύρος, ελάφι

 πράγµατα → καρέκλα, πίνακας, µολύβι ενέργεια → γράψιµο, πλέξιµο, κλάδεµα 

 κατάσταση → χαρά, αγωνία, ειρήνη

 ιδιότητα → δικαιοσύνη, φιλία, πονηριά


 Κύρια – κοινά ουσιαστικά

 Τα ουσιαστικά που φανερώνουν ένα ορισµένο πρόσωπο, ζώο ή πράγµα λέγονται κύρια ουσιαστικά, ενώ τα ουσιαστικά που φανερώνουν όλα τα πρόσωπα, ζώα ή πράγµατα του ίδιου είδους λέγονται κοινά ουσιαστικά.

π.χ. Κύρια: Βασίλης, Τετάρτη, Ραφήνα.             Κοινά: γάτα, μολύβι, θρανίο.

  Κύρια ουσιαστικά

α) τα ονόµατα ανθρώπων π.χ. Σωτήρης, Κώστας κ. α. 

β) τα ονόµατα ζώων π.χ. Κανέλος, Τιτίκα κ.α. 

γ) τα ονόµατα ηµερών π.χ. ∆ευτέρα, Παρασκευή κ.α. 

δ) τα ονόµατα µηνών π.χ. Απρίλιος, Ιούνιος

 ε) τα ονόµατα γιορτών π.χ. Χριστούγεννα, Πάσχα 

στ) τα ονόµατα χωρών, πόλεων, ποταµών, λιµνών, βουνών, νησιών, δρόµων π.χ. Σουηδία, Παρίσι, Πηνειός, Βόλβη, Όλυµπος, Ρόδος, Πανεπιστηµίου κ.α.

 ζ) τα εθνικά ονόµατα π.χ. Έλληνας, Άγγλος, Κερκυραίος κλπ. αλλά ελληνικός, αγγλικός

 η) τα ονόµατα έργων τέχνης π.χ. Παρθενώνας, Τζοκόντα, Άξιον Εστί

 θ) οι λέξεις: Θεός, Παναγία, Χριστός, Πανάγαθος, Μεγαλόχαρη Τα κύρια ουσιαστικά γράφονται πάντα µε κεφαλαίο.

 Οι εποχές δεν είναι κύρια ουσιαστικά. 


Ρήµατα

 Οι λέξεις που φανερώνουν ότι ένα πρόσωπο, ζώο ή πράγµα κάνει ή παθαίνει κάτι ή βρίσκεται σε µια κατάσταση λέγονται ρήµατα.

 π.χ. Ο Αποστόλης γράφει ένα γράµµα. Το σπίτι καταστράφηκε από το σεισµό. Η Αγγελική λούζεται. 

 Κλίση ουδέτερων ουσιαστικών σε –ο                                                       Ενικός αριθμός ονομαστική     το βουνό            τ...